آدرس: تهران- خیابان خالد اسلامبولی(وزرا) نبش خیابان 12 پلاک 54

سنگ کلیه چیست

سنگ کلیه چیست

سنگ کلیه

سنگ‌های کلیه رسوباتی هستند که اغلب به علت بالا رفتن غلظت نمک های موجود در ادرار به وجود می‌آیند. ایجاد این سنگ‌ها علل متنوعی دارد و ممکن است در هر جای دستگاه ادراری از کلیه تا مثانه دیده شوند. اگرچه حرکت سنگ‌های کلیوی دردناک است، اما در صورت تشخیص به‌موقع، باعث آسیب دائمی به کلیه نمی‌شود. اگر کسی در معرض خطر تولید سنگ‌های کلیوی باشد، پزشک متخصص اورولوژی می‌تواند راه‌هایی را برای پیشگیری از ایجاد سنگ کلیه به او توصیه کند.

علائم سنگ کلیه

سنگ کلیه تا وقتی حرکت نمی‌کند و ثابت است، هیچ علامتی ندارد.وتنها علامت آن میتواند درد مبهم پهلو یا تغییر رنگ ادرار باشد مشکلات از زمانی آغاز می‌گردد که سنگ در کلیه جابه‌جا شده یا به سمت حالب (لوله‌ای که هر کلیه را به مثانه وصل می‌کند) به راه می‌افتد. در این حالت، برخی یا همه علائم زیرممکن است دیده ‌شود:

  • درد شدید و متناوب در پهلو و پشت، پایین‌تر از سطح دنده‌ها که ممکن است به پایین شکم تیر بکشد
  • سوزش ادرار
  • ادرار صورتی، قرمز یا قهوه‌ای
  • ادرار بدبو یا تیره
  • تهوع و استفراغ
  • احساس نیاز مداوم به دفع ادرار
  • افزایش تعداد نوبت‌های دفع ادرار بیش از حد عادی
  • تب و لرز در صورت وجود عفونت
  • کم شدن حجم ادرار

درد سنگ کلیه تغییر کرده و با جا به‌جا شدن سنگ در مجاری ادرار، محل و شدت درد نیزتغییر میکند.

علل سنگ کلیه

سنگ کلیه معمولا یک علت واحد و مشخص ندارد اما عواملی وجود دارند که احتمال بروز سنگ کلیه را بیشتر می‌کنند. به طور کلی، وقتی غلظت برخی مواد که می‌توانند بلور تشکیل دهند (مانند کلسیم، اسید اوریک و اُگزالات) در ادرار افزایش می‌یابد، سنگ کلیه تشکیل می‌شود. در حالت عادی، موادی در ادرار وجود دارند که از چسبیدن مولکول‌ها به هم و تشکیل بلور جلوگیری می‌کنند. اگر این مواد در ادرار کم باشند روند تولید سنگ را تسریع می‌نمایند.از جمله منیزیم و سیترات

انواع سنگ کلیه

اگر نوع یا جنس سنگ کلیه را بدانیم، علت تشکیل سنگ را بهتر درک می‌کنیم و پزشک متخصص اورولوژی بهتر می‌تواند برای پیشگیری از تشکیل دوباره آن ما را راهنمایی کند. بنابراین، در صورت امکان بهتر است سنگ را برای تعیین جنس به آزمایشگاه تحویل بدهیم

انواع سنگ کلیوی به لحاظ ترکیبات سنگ به شرح زیر هستند:

سنگ کلسیمی

بیشتر سنگ‌های کلیه از جنس کلسیم هستند و بیشتر از همه از جنس اُگزالات کلسیم. اگزالات یک ماده طبیعی است که هم در برخی غذاها وجود دارد و هم در کبد تولید می‌شود. برخی سبزیجات مانند اسفناج، میوه‌ها، آجیل وکاکائو حاوی مقدار زیادی اگزالات هستند.

علاوه بر غذاهایی که می‌خوریم، خوردن دوز بالای ویتامین د و برخی جراحی‌های روده هم غلظت کلسیم و اگزالات را در ادرار زیاد می‌کند.

سنگ‌های کلیه ممکن است از جنس فسفات کلسیم هم باشند. برخی تغییرات در سوخت و ساز بدن، وداروهایی مانندتوپیرامات واسپیرونولاکتون ممکن است موجب ایجاد این نوع سنگ کلیه شوند.

سنگ ستراویتی

این نوع سنگ کلیه در پاسخ به یک عفونت ایجاد می‌شود مانند عفونت دستگاه ادراری. این سنگ‌ها می‌توانند به سرعت بزرگ شوند و معمولا اندازه بزرگی دارند؛ به همین دلیل حرکت نمی‌کنند و علامت زیادی جز عفونت های مکرر ادراری ندارند.

سنگ اسید اوریکی

این نوع سنگ کلیه در شخصی ایجاد می‌شود که مایعات کمی می‌نوشد ولی بدنش آب زیادی از دست می‌دهد. کسانی که غذاهای سرشار از پروتیین می‌خورند یا اسید اوریک خون بالا (نقرس) دارند هم ممکن است به این نوع سنگ کلیه دچار شوند.

سنگ سیستینی

این نوع سنگ فقط در کسانی دیده می‌شود که به یک اختلال ارثی مبتلا هستند که در آن، ماده خاصی به نام سیستین را بیشتر از حد معمول در ادرار دفع می‌کنند.

تشخیص سنگ کلیه

در صورت بروز علائم سنگ کلیه باید به پزشک متخصص اورولوژی (بیماری‌های کلیه و مجاری ادرار) مراجعه کرد.

دکتر ممکن است آزمایش خون (برای اندازه‌گیری سطح کلسیم و اسید اوریک)، آزمایش ادرار، سونوگرافی، رادیوگرافی (ساده یا تخصصی) یا سی‌تی‌اسکن درخواست نماید.

درمان سنگ کلیه

روش‌های درمانی متنوعی برای سنگ کلیه وجود دارد. پزشک معالج بر اساس اندازه سنگ کلیه روش مناسب را برمی‌گزیند.

درمان سنگ کلیوی کوچک

سنگ‌های کلیوی ریز نیاز به درمان تهاجمی مانند سنگ‌شکن ندارند و به طور معمول باید پیگیری شوند؛ اقدامات زیرجهت جلوگیری از افزایش تعداد ویا سایز سنگ توصیه میگردد :

  • نوشیدن آب فراوان (روزانه دو تا سه لیتر)
  • رعایت رژیم غذایی
  • محدودیت مصرف نمک

درمان سنگ کلیوی بزرگ یا سنگ کلیوی همزمان با سایر بیماری‌ها

برخی از سنگ‌های کلیوی درشت هستند و دفع نمی‌شوند یا با خونریزی یا عفونت دستگاه ادراری همراه هستند؛ این سنگ‌ها شاید به درمان‌های زیر نیاز پیدا کنند:

  • سنگ‌شکنی برون اندامی با دستگاهی که امواج صوتیِ آن، سنگ کلیه را خرد می‌کند.

این کار حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و ممکن است کمی درد داشته باشد و به همین دلیل ممکن است یک آرامبخش یا بیهوشی خفیف به فرد داده شود.( ESWL)

  • جراحی کلیه برای برداشتن سنگ‌های بسیار بزرگاز طریق پوست با ایجاد یک سوراخ کوچک در حد  ۲ سانتی متر

( PCNL)

  • استفاده از آندوسکوپی (فرستادن لوله باریک حاوی نور به نام اورتروسکوپ از مجرای ادرار و مثانه) برای پیدا کردن سنگ در میزنای و خرد کردن آن با ابزار ویژه.

این کار تحت بیهوشی عمومی یا بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

  • جراحی غده پاراتیرویید (در مواردی که پرکاری این غده عامل ایجاد سنگ کلیه است)

 

پیشگیری از سنگ کلیه

ایجاد تغییراتی در شیوه زندگی و برخی داروها می‌توانند برای پیشگیری از ایجاد سنگ کلیه کمک کنند.

تغییر شیوه زندگی برای پیشگیری از سنگ کلیه

کارهای زیر برای پیشگیری از این بیماری مفید است:

  • نوشیدن آب فراوان در طول روز به اندازه‌ای که احساس تشنگی نداشته باشیم و ادرار بی‌رنگ یا به رنگ زرد روشن باشد. در هوای گرم لازم است آب بیشتری بنوشیم.
  • غذاهای پر اگزالات کمتر بخوریم. ریواس، چغندر، اسفناج، آجیل ها ، چای غلیظ ، کاکائو و محصولات سویا اگزالات فراوانی دارند.
  • در رژیم غذایی خود از نمک و پروتئین حیوانی کمتر استفاده کنیم.
  • به خوردن غذاهای سرشار از کلسیم ادامه دهیم اما در خوردن مکمل حاوی کلسیم محتاط باشیم.مانند لبنیات که در حد معمول باید استفاده شود.

کلسیم موجود در غذاها احتمال ایجاد سنگ کلیه را زیاد نمی‌کند.

خوب است به طور کلی در این مورد با یک کارشناس تغذیه مشورت کنیم.

دارو برای پیشگیری از سنگ کلیه

این داروها میزان نمک‌ها و املاح معدنی در ادرار را تنظیم می‌کنند و پزشک معالج بر پایه نوع سنگ دفع شده و آزمایش ادرار۲۴ ساعته وآزمایش خون داروی مناسب را تجویز می‌نماید. به عنوان مثال شاید پزشک معالج برای پیشگیری از سنگ کلسیمی داروی افزایش‌دهنده ادرار از خانواده تیازیدها تجویز کند یا بنا به صلاح‌دید پزشک برای پیشگیری از سنگ عفونی، دوز کم آنتی‌بیوتیک برای مدت زمان طولانی لازم باشد.

 

دکتراسعدمرادی

فلوشیب جراحی کلیه وسرطانهای دستگاهادراری